NOLAKOAK GAREN!

Diru gehiago mantenimentuan gastatzen da ekoizpenean edo erosketetan baino… Adibidez, F-35 abioiarako 1500 enpresa aritzen dira piezak egiten… Horrek erabateko dependentzia sortzen du.

Guk esaten dugu gerran bertan sartuta bagaudela, oraingo sistemak edo oraingo ekonomiak suntsitzen dituen herriak badaudelako. Orain 54 gatazka armatuak daude.

Zedarriak VI Txostenaren aurkezpenean oso argi esan zuten aprobetxatu behar dugula armagintzan eskaintzen duten aukera ekonomikoa «aberastasuna» sortzeko. Hurrengo egunean agertu zen Mikel Torres lehendakariordea esanez: “Yo creo que es una oportunidad importante. Otra cosa diferente son las posturas ideológicas que podemos tener cada uno de nosotros”.

Konturatu gara hamasei pertsona agertzen direla Zedarriak-en eta hamarrek nolabaiteko erlazioa daukate armagintzarekin.

Norbaitek idatzi zion Save the Children erakundeari galdetzeko zer egiten duen Pili Kaltzadak Zedarriak-en.

Gu ez goaz langileen lanpostuak suntsitzera.

Auzolana aipatuta, jende askoren lana izan behar du… Gu ez gara etorriko esatera hau horrela eta horrela egin behar da. Guztien artean definitu behar dugu zer egin behar den. Guztiok beharrezkoak gara.

«Gerra, armagintzaren lobbyak eta alternatibak» izenburupean, «Gasteizkoak» talde antimilitaristak Albaro Antari egindako elkarrizketaren bigarren partea aurkezten dugu, «Conversión de la industria militar en Euskal Herria. Para no fabricar más guerras» liburuaren argitalpenaren lehen urteurrena dela eta. Hemen irakur daiteke «Liburua, armagintza eta antimilitarismoa» izenburua hartu zuen elkarrizketaren lehen zatia.

Gerra, armagintzaren lobbiak eta alternatibak

Liburua 2024ko azaroan argitaratu zenuten. Ordutik ez da urtebete ere igaro, baina berrikuntza garrantzitsuak izan dira: Donald Trumpen hautaketa, NATOren onartu da bere kideek defentsako gastua % 5era arte igo behar dutela, Espainian defentsan dagoen gastuaren igoera % 2ra arte, munduko lider askoren adierazpenak gerrarako prestatzeko, komunikabideek sustatu dute armamentismoaren herritarren aldeko jarrera alternatiba bakar gisa aurkeztuz, Gazako genozidioaren areagotzea nazkaraino, Ukrainaren aurkako amaigabeko gerra… zer analisi koiuntural une honetan egiten duzu industria militarraren inguruan? Nork mugitzen ditu hariak eta nork egiten du men morroiarena eginez?

Eta kontu gehiago: Liburua argitaratu eta handik gutxira Zedarriak agertu zen armagintzaren inguruan eztabaida piztuz, gero Von der Leyenek bere armagintza-plana aurkeztu zuen eta ondoren agertu zen Trump ere bai. Hori guztia aurreikusten zen liburuan, baina ez oso azkarrak garelako, baizik eta dokumentazioan eta paperetan hori gertatu behar zela agertzen zelako.

Esaten digute Ukraniako gerra hor dagoela eta defendatu behar garela, baina mugimendu horiek sortzen dira Ukraniako gerra baina askoz lehenago. Bazegoen politika bat eta atzean zeuden armagintzaren lobbyak. Lobby horiek txartela daukate erakunde publikoetan sartzeko, adibidez Bruselasen. 2004 urtean bildu ziren patronal batean. Printzipioz defentsa-politika Estatu bakoitzak eramaten zuen, baina presioa eginez lortu zuten Europako erakundeek dirua sartzea plan orokor bat egiteko. Eta Europak esaten duena, estatuek egin behar dute.

Eta orain Trump agertu da bere armagileak defendatzeko. Hori dela eta, Trump eta Von der Leyenen arteko akordioaren puntu batean Europak Estatu Batuei armak erosi behar dizkietela esaten da. Eta horrekin salduta zaude. Abioiak, tankeak eta abar saltzearekin negozio handia egiten dute, baina handik aurrera handiagoa da egiten duten negozioa mantenimentuarekin. Diru gehiago mantenimentuan gastatzen da ekoizpenean edo erosketetan baino. Beti piezak fabrikatzen dituzten fabriken menpe zaude. Adibidez, F-35 abioiarako1.500 enpresa aritzen dira piezak egiten. Gainera piezak eguneratzen dira, sistema berriak… Horrek erabateko dependentzia sortzen du.

Liburuan diozue 60 bat gatazka armatuak daudela munduan zehar.

Orain 54 dira.

Toki guztietatik behin eta berriz aipatzen da III Mundu Gerraren ateetan gaudela. Zer ñabardurak egin zenizkioke baieztapen horri?

Guk esaten dugu gerran bertan sartuta bagaudela, oraingo sistemak edo oraingo ekonomiak suntsitzen dituen herriak badaudelako.

Aurreko Aita Santuak esaten zuen, zatika izan arren, nolabait III Munduko Gerran bagaudela sartuta…

Gutxi gorabehera hori zen guk aipatzen genuena, argudioak berdintsuak dira. Hala eta guztiz ere ez dugu uste II Mundu Gerra moduko gatazka dagoenik. Jendeak galdetzen digu honengatik eta ez dio erreparatzen herri askotan bizi den egoerari. Hori bai, uste dugu III Mundu Gerratik inoiz baino gertuago gaudela. Gehienbat gure hausnarketa da ziklo baten amaieran gaudela, sistema baten amaieratik gertu gaudela. Askotan horrelako egoeretan sistemek beraiek mantendu nahi izan dira gerra probokatzen. Luzatu nahi dute boterea eta posible da kapitalismoak horrelako zerbait egitea.

Zergatik uste duzue, liburuan diozuen bezala, gerra iristen bada Europan garatuko dela?

Batetik indar hegemonikoak ez dute nahi gerra euren lurraldeetan. Bestaldetik, kontsumoari begira, Afrikan kontsumo-maila txikiagoa da. Material krisi bat baldin badago, bilatzen dena da gutxiago kontsumitzea eta Txina eta Estatu Batuak kenduta, Europa da gehien kontsumitzen duena. Eta Europak ez dauka lehen zeukan botere ekonomikoa eta oso banatuta dago.https://www.naiz.eus/eu/info/noticia/20250205/el-vicelehendakari-mikel-torres-muestra-el-apoyo-de-lakua-a-la-industria-armamentistica

Badaukagu web orrian artikulu bat horren inguruan. Eta bai, txostenean ez, baina egin zuten aurkezpenean oso argi esan zuten aprobetxatu behar dugula armagintzan eskaintzen duten aukera ekonomikoa “aberastasuna» sortzeko. Eta hurrengo egunean agertu zen Mikel Torres lehendakariordea eta hemen daukat gazteleraz esan zuena: “Yo creo que es una oportunidad importante. Otra cosa diferente son las posturas ideológicas que podemos tener cada uno de nosotros”.  Orduan, dirua dago ideien gainetik. Gero, ikertu eta gero, konturatu gara hamasei pertsona agertzen direla Zedarriak-en eta horietatik hamarrek nolabaiteko erlazioa daukate armagintzarekin. Haiei berdin zaiei. Inporta zaiena dirua da. Abioietarako piezak eta elektrogailuak fabrikatzen, zerbait esateko, ateratzen bada berdin zaie. Kontua da une honetan diru asko atera daitekeela armagintzan.

Bai, Zedarriak taldea hamabost kidek osatzen dute euren web orrian agertzen den moduan, hamasei Pedro Luis Uriarterekin. Zuen analisiaren arabera, enpresariak dira gehienak, batzuk armagintzan lan egiten duten enpresetan kargu garrantzitsuak dituztenak, esaterako, Iñaki López Gandasegui, Cristina Garmendia, Pedro Luis Uriarte, Guillermo Dorronsoro, Javier Ormazabal, Ignacio Martín, María Luisa Guibert, Consuelo Crespo, Antón Pradera…, baina baita kulturaren munduko pertsona batzuk eta gobernuz kanpoko erakundekoak ere. Ez al da harrigarria Pilar Kaltzada Save de Children-eko presidentea kolektibo horretan egotea?

“Argia” aldizkarian Zigor Olabarriak pare bat iritzi-artikulu argitara eman zuen honen inguruan, nolabait esanez egiten ditugun bonbek arriskuan jarriko dituzten umeak salbatuko ditugu. Norbaitek idatzi zion Save the Children erakundeari galdetzeko zer egiten duen Pili Kaltzadak Zedarriak-en. Eta erantzuna izan zen Save the Children Patronatukoa presidentea zela eta zutela epaitzen zer egiten zuen beste esparru batzuetan.

Industria militarra zibil bihurtzeko proposamena ez litzateke berria izango geure artean. XX. mendearen lehen erdian Euskal Herriko esperientzia batzuk eman ziren, Eibarko armagintzari bereziki lotuak. Hala ere, zuen inspirazio-iturri nagusienetariko bat Lucas Aerospace enpresa britainiarrean egindako proposamena da, “Lucas Plana” deiturikoa. Nahiz eta azkenean dena ia ezerezean  geratu, zuentzat inspirazio-iturria izan da ekoizpen zibilerako arma-fabriken bihurketaren proposamena egiteko. Gai honetatik kanpoko irakurleentzat, labur azal zenezake zertan datzan Lucas Plana, zein izan ziren haren ildo nagusiak?

Hirurogeita hamarreko hamarkadan Lucas Aerospace enpresa krisi batean sartu zen eta jabeek nahi zuten ixtea. Langileak antolatu ziren eta esan zuten abioietarako piezak ekoizten zituzten makinekin posiblea zela gizartearen intereserako beste zerbait ekoizteko. Hasi ziren ikertzen zer-nolako beharrak zeuden. Banandu zituzten orri batzuk jendeak proposamenak egin ditzan. Eta atera ziren 150 ideia, sailkatu behar izan zituztenak arlo ezberdinen arabera. Hasiera batean ongi zihoan, baina finantzazioa behar zuten eta jabeek esan zuten ez zutela interes handirik. Lehenengo urratsetan Londreseko gobernuaren laguntza lortu zuten, baina ikusita kudeaketa eta ekoizpena langileen eskuetan geratzen zela utzi zioten laguntza emateari. Kontu honetan interesgarriena prozesua izan zen.

Zuek birmoldaketa hitza alboratu duzue eta, horren ordez, nahiago izan duzue moldaketaz hitz egin, baina ez edozein moldaketaz, baizik eta «moldaketa eraldatzailea». Zer dago kontzeptualizazio horren atzean?

Moldaketaz hitz egiten dugu eta ez birmoldaketaz, lehenengo moldaketa izango litzatekeelako. Eraldatzailea izan behar duela esaten dugu gaur eguneko sistemak ezberdintasun handiak eragiten dituelako. Egiten diren ekoizpenak ez daude bideratuta gizarterako, baizik eta negoziorako. Moldaketa bat egin sistema kapitalistaren irizpideekin, oinarrizko arazoekin jarraitzea litzateke. Duela gutxi Mecaner enpresa, autogintzan aritzen zen enpresa bat, itxi behar zuten eta horrelako esperientzia bat egin nahi izan zuten. Azkenean ez zen lortu aurrera ateratzea ezer, langileei eskaini zitzaizkion indemnizazioak eta baldintzan oso onak zirelako.

2017. urtean, Cadizeko Navantiak zortzi gerra-korbeta eraikitzeko eskaera jaso zuen, Saudi Arabiak egindako enkargu baten ondorioz. Orduan, José María González, Kichi, garai hartako Kadizko alkatea, Navantiarentzat beste enkargu mota batzuk egitearen alde agertu zen, baina, aldi berean, cadiztarren lanerako eskubidea lehenetsi zuen: «La paz del mundo no puede estar en las manos de Cádiz» esan zuen. Mecaner enpresa egin duzun aipamenaren ildoan, prest al daude Euskal Herriko sindikatuak eta langileria, eta ezkerra oro har, zuen moldaketa eraldatzailearen proposamena onartzeko? Edo berde gaude?

Berde gaude, baina lehenbiziko pausuak eman izan dira, behintzat mentalitate-aldaketa. Argia aldizkarian sindikatuko hainbat ordezkariei elkarrizketa egin zitzaien eta sindikalistek ikusten zuten hori zela bidea. Ez dela bide erreza, baina besterik ez dago. Horretan kriston lana egin behar da. Alde batetik kalean jendeari helarazi behar zaio horrelako ekoizpenak ez dakarrela inolako onurarik gizarterako eta bestetik sindikatuek ere bere lana egin beharko dute, langileriarekin kontaktu zuzena dutelako. Langileria ezinbestekoa da horrelako prozesua aurrera eramateko. Gu ez goaz langileen lanpostuak suntsitzera, hori ez da gure helburua.  Gainera badirudi egin behar dela egun batetik bestera. Hau prozesu luze bat da.

Hain zuzen ere, zuek liburuan auzolan handi baten beharraz hitz egiten duzue, non jarduera askoren sinergiak sortuko diren, Euskal Herrirako «Lucas Plan» berri bat sortzea ahalbidetuko dutenak, baina agian proposamenari zehaztasun apur bat falta zaio. Nola imajinatzen duzu izan daitezkeela auzolan handi hori eraikitzeko zumeak?

Auzolana aipatuta, jende askoren lana izan behar du. Herri mugimenduan askotan gertatzen dena da bakoitza bere arloan dagoela eta zaila dela besteekin lotura ikustea. Ni antimilitarimoan aritzen naiz eta zu ekologian eta badirudi ez datozela bat, baina gure ustez guztia erlazionatuta dago. Antimilitarismotik proposatzen dugun moldaketarako behar dira ekologistak, feministak, gazte mugimenduak eta abar luze bat. Gizarteak zer behar duen haiek jakingo dute guk baino hobeto. Gure asmoa da haiekin lan egitea definitzeko zer nahi dugun, zertara iritsi nahi dugun, nola iritsi gaitezken, norekin harremanetan jarri behar garen eta elkarrekin lan egitea. Gu ez gara etorriko esatera hau horrela eta horrela egin behar da. Guztien artean definitu behar dugu zer egin behar den. Guztiok beharrezkoak gara. Horregatik erabateko definizioa ez dago eginda.

Miembros de Zedarriak. Fuente: https://zedarriak.eus