NOLAKOAK GAREN!

Kontakizunen eta identifikazio positiboen bila, Eskola Publikoko hainbat eragilek (Euskal Eskola Publikoaz) Harro Plataforma sortu zuten 2014an, hezkuntza publikoaren imajinario sozialean ezarritako ekuazio bat hausteko asmo txalogarriarekin, hau da, eskola Publikoa subsidiaritatea eta gehien bat desabantailan dauden ikasleak hezteko eskubidearekin lotzea.  Egin beharra zegoen, konplexurik gabe erakutsi behar zen publikotasunaren harrotasuna, irudi hori herritarrengan barneratu behar delako. Hamar urte geroago, Harro Plataformak bizirik jarraitzen du eta Eibarren egin berri duen urteko batzarraren berri eman digu, hurrengo mobilizazioak iragarriz.

Hala ere, kontakizunek eta identifikazioek gehiengoak lortzea izan behar dute helburu. Horretarako, beharrezkoa izango da pedagogia asko egitea, diskurtso ideologizatuegietatik ihes egitea eta gogoeta eta proposamen ahalegin handia egitea. Ildo horretan, ausardiaz agian nire aldetik, iradokizun hauek egitera animatzen naiz.

Eskola Publikoa berean gehiago autoerreferentziatzea. Eskola Publikoaren defentsa ezin da soilik edo nagusiki oinarritu behar itunpeko ikastetxeei eta bere pribilegioei buruzko kexuetan, ezta Eskola Publikoa monopoliko bihurtzeko itunpeko guztiak bukatzeko proposamenean ere. Proposamen hori zilegia bada ere, gaur egun ez du lege-tokirik, eta ez du ia erreferenterik ELGAko herrialde bakar batean ere, agian Israelen kasuan izan ezik, eta euskal gizartean ez dago behar adinako onartzerik. Klase ertainek eta euskal klase politikoaren zati handi batek bere seme-alabak itunpeko ikastetxeetara eramatea erabaki dute. Aktibistez gain, hiritar heterogeneoentzat erakargarria den hezkuntza publikoko proiektu bat nola erdietsi pentsatzen duen jendea behar da.

Eskola publikoak plurala izan behar duela ulertzea. Eskola publikoaren aldeko hautua espazio anitz baten aldeko hautua da ideologiari, identitateari, kulturari eta hizkuntzari dagokienez. Giner de los Ríosen pentsakeraren ildotik, ez dugu itunpeko eskola gehiago behar aniztasun ideologikoa bermatzeko. Eskola publikoarekin berarekin nahikoa izan beharko genuke. Ezin dugu soineko bakarra egin Eskola Publikoarentzat, sozialki nagusi den pentsamenduaren arabera. Eskola publikoak Ikastolen marko linguistiko, politiko eta identitarioa erosten badu, segur aski galtzaile aterako da. Antzeko zerbait eskaintzeko, jende askok nahiago izango ditu pobreziaz eta immigrazioaz hain «kutsatuta» ez dauden ikastetxeak.

Errealitateaz jabetzeaz. Datuek erakusten digute jaiotza-tasaren jaitsiera oso serioa dela eta bi hamarkadatan 200.000 etorkin berri biziko direla gure “etxe” berean. Badago orain arte proposatzen genuenaz birpentsatu behar dugun zerbait? Eskola Publikoko eragileek ez badute pentsatzen eta ez badute proposamenik egiten, beste batzuk Eskola Publikoaren ordez erabakiak hartuko dituzte. Bereziki, datorren hamarkadako hezkuntza plangintza giltzarri izango da.

Irakaskuntza-ikaskuntza ereduari buruz gehiago eztabaidatzea. Irakasleen artean nahasmena eta egonezina dago. Inposatu al daiteke goitik hezkuntza-eredua? Bere garaian irakasle-kolektibo oso aktiboak egon ziren. Betetze formalen burokraziak saihestu behar ditugu. Asko dago jokoan ikasgeletan. Eskola Publikoak eztabaidarako guneak ireki behar ditu eskola barruan (Administrazioak erraztu behar ditu) eta eskoletatik kanpo. Edo oso nekatuta eta zahartuta gaude eta gure bizitza zailegia da?

Emaitzei eta ebidentziei gehiago erreparatzea. Badakit hezkuntza-jarduera ikaskuntzen neurketatik askoz haratago doala eta lorpen batzuk kanpo-ebaluazioen neurketen logiketatik kanpo geratzen direla. Baina horiek ere informazioa ematen digute, eta argi gorriek aspaldi piztuta daude. Ez da eskola publikoaren arazoa, itunpekoa ez baita batere ondo gelditzen. Baina erne ibili behar da herritarrei helarazteko eskola publikoak funtzionatzen duela. Eta ebidentziak erakutsi.

Eraginkortasuna hobetzea. Proposamena enpresa-kulturatik datorrela dirudi, baina  funts publikoekiko erantzukizun sozialaren zentzua edukitzea ere bada. Eskola Publikoaren defentsa ez da bakarrik baliabideak eskatzea. Badakit sistema osoaren arazoa dela, ohituta dagoela suak itzaltzen eta aurrera ihes egiten mahai gainean dirua jarriz. Korrelazioan jarri behar dira inbertitutako diruak eta bildutako fruituak. Bere garaian HEIZEk proposatu zuen bezala, agian oinarrizko kode etiko bat garatu behar da. Denak ez du balio.

Harrorekin ez gutxitan topo egin dut kaleetan. Eskertzen dut Eskola Publikoaren defentsan egin duen ekarpen handia. Gaur egungo garaian, Hezkuntza Legearekin nozitzen dugun etsipenarekin, ez da gutxi animoso jarraitzea. Hala eta guztiz ere, agian aurreko proposamenetako batzuk gehiago kontuan hartu beharko dituzte, partekatzen ditugun helburuetara hobeto doitzeko.

NOTA: Este artículo se puede leer en castellano en Viento del Norte Diario.es. Aquí el enlace.